İçerik üretirken erişilebilirlik çoğu zaman göz ardı ediliyor. Ama bilmiyor musunuz? Doğru promptlar ile ChatGPT’den WCAG uyumlu, herkes için erişilebilir içerikler alabilirsiniz. İşte pratikte kullanabileceğiniz 10 prompt.
1. Alt Metin (Alt Text) Promptu
Görseller için açıklayıcı alt metinler yazdırmak:
“Bu görseli görme engelli bir birey için açıkla. Görseldeki ana öğeleri, renkleri, hareketleri ve atmosferi tanımlayan 125 karakterlik bir alt metin yaz. Önce odak noktasını belirt, sonra detayları ekle.”
Örnek kullanım: Bir ürün fotoğrafı için “Kırmızı kutuda beyaz logo, sağ alt köşede ‘Yeni’ etiketi” gibi açıklayıcı metinler alabilirsiniz.
2. Başlık Hiyerarşisi Promptu
Doğru başlık yapısı için:
“Bu konuyu H1 (ana başlık), H2 (bölüm başlıkları) ve H3 (alt başlıklar) hiyerarşisi ile yaz. Her H2 en az bir H3 içersin. Başlıklar kısa, açıklayıcı ve SEO uyumlu olsun.”
Bu prompt, ekran okuyucu kullananların içeriğinizi kolayca gezinmesini sağlar.
3. Renk Kontrastı Kontrol Promptu
Erişilebilir renk kombinasyonları için:
“Bu renk kombinasyonunun WCAG AA standartlarına göre kontrast oranını hesapla. 4.5:1 oranını sağlamıyorsa, aynı tonları koruyarak erişilebilir alternatifler öner.”
4. Basit Dil Promptu
İçeriği herkes için anlaşılır kılmak için:
“Bu metni 8. sınıf okuma seviyesine uygun olarak yeniden yaz. Kısa cümleler kullan. Jargon ve teknik terimleri açıkla. Pasif cümleleri aktif yap.”
Bu prompt, bilişsel engelli bireyler ve Türkçe öğrenenler için de faydalı.
5. Link Metni Promptu
Anlamlı bağlantı metinleri için:
“Bu metindeki ‘buraya tıklayın’, ‘devamını okuyun’ gibi belirsiz link metinlerini, bağlantının hedefini açıklayan metinlerle değiştir. Örneğin: ‘Fiyat listesini indir’, ‘İletişim formuna git’.”
6. Tablo Erişilebilirliği Promptu
Tabloları ekran okuyucu için hazırlamak:
“Bu verileri erişilebilir bir tablo olarak sun. Her sütun için açıklayıcı başlık ekle. Özet paragrafı yaz. Karmaşık tabloları basit tablolara ayır.”
7. Video Betimleme Promptu
Videolar için sesli betimleme:
“Bu videonun içeriğini görme engelli bireyler için betimle. Sahnedeki hareketleri, yüz ifadelerini, metinleri ve önemli görsel detayları zaman çizelgesi ile açıkla.”
8. Form Erişilebilirliği Promptu
Form tasarımı için:
“Bu form alanları için erişilebilir label metinleri yaz. Her alan için: açıklayıcı etiket, gerekli alan işareti, hata mesajı örneği ve yardım metni belirle.”
9. Doküman Yapısı Promptu
PDF ve Word dokümanları için:
“Bu dokümanı erişilebilir yapıda yeniden düzenle. İçindekiler tablosu ekle. Başlık stilleri kullan. Listeleri doğru biçimlendir. Görseller için alt metinler öner.”
10. Erişilebilirlik Denetim Promptu
Mevcut içeriği denetlemek için:
“Bu web sayfası içeriğini WCAG 2.2 AA standartlarına göre denetle. Şunları kontrol et: başlık hiyerarşisi, alt metinler, renk kontrastı, link metinleri, form etiketleri. Her bulgu için düzeltme öner.”
Bonus: Prompt Şablonu
Kendi promptlarınızı oluşturmak için bu şablonu kullanın:
“[İçerik türü] için erişilebilir [özellik] üret. Hedef kitle: [engel türü] bireyler. Standart: WCAG [AA/AAA]. Dil: [Türkçe/İngilizce]. Uzunluk: [karakter/kelime sayısı].”
Pratik İpuçları
- Spesifik olun: “Erişilebilir yap” yerine “Ekran okuyucu için optimize et” diyin.
- Standart belirtin: WCAG 2.2 AA veya AAA hedefinizi açıkça belirtin.
- Hedef kitleyi tanımlayın: Görme, işitme, motor veya bilişsel engelli bireyler için mi yazıyorsunuz?
- İterasyon yapın: İlk sonuç mükemmel olmayabilir. Takip soruları ile iyileştirin.
Sonuç
Doğru promptlar ile ChatGPT, erişilebilir içerik üretiminizde güçlü bir asistan olabilir. Bu 10 promptu günlük iş akışınıza ekleyerek, içeriklerinizi herkes için daha erişilebilir hale getirebilirsiniz. Unutmayın: Erişilebilirlik bir seçenek değil, bir gereklilik.