İçerik oluştururken erişilebilirliği göz önünde bulundurmak, sadece bir nezaket değil, dijital dünyayı herkes için kapsayıcı hale getirmenin bir gerekliliğidir. Bugün size ChatGPT ile erişilebilir içerikler oluşturmanıza yardımcı olacak 10 güçlü prompt paylaşacağım.
Neden Erişilebilir İçerik?
Dünya üzerinde milyarlarca insan farklı engel türleriyle yaşıyor. Görme engelli bireyler ekran okuyucular kullanıyor, işitme engelli bireyler altyazılara ihtiyaç duyuyor, motor engelli bireyler klavye navigasyonuna bağımlı. Erişilebilir içerikler bu bireylerin dijital dünyaya tam katılımını sağlar.
ChatGPT, içerik üretiminde bize güçlü bir yardımcı olabilir. Ancak doğru prompt’u kullanmak, çıktının gerçekten erişilebilir olmasını sağlar.
Prompt 1: Alt Metin Yazımı
Prompt:
“Bana şu görseli 125 karakterden kısa, açıklayıcı ve bağlam içeren bir alt metin ile tanımla: [görsel açıklaması]. Alt metin, görme engelli bireylerin görseli anlamasını sağlamalı ve ana mesajı iletmeli.”
Örnek Kullanım: Bir e-ticaret sitesinde ürün fotoğrafı için alt metin yazarken, ürünün rengini, şeklini ve kullanım amacını kısa ama açıklayıcı şekilde belirtmelisiniz.
Çıktı Örneği: “Mavi renkli, dökümlü kollu, %100 pamuk kadın bluz, V yaka.”
Prompt 2: Başlık Hiyerarşisi Kontrolü
Prompt:
“Şu içeriğin başlık hiyerarşisini kontrol et ve WCAG 2.2 standartlarına uygun hale getir. H1’den H6’ya mantıklı bir sıra izlensin ve hiçbir başlık seviyesi atlanmasın.”
Neden Önemli: Ekran okuyucular başlık hiyerarşisini kullanarak sayfada gezinir. Mantıksız hiyerarşi, görme engelli kullanıcıların içerikte kaybolmasına neden olur.
Prompt 3: Renk Kontrastı Önerileri
Prompt:
“Şu renk kombinasyonu için WCAG AA ve AAA standartlarına uygun kontrast oranlarını hesapla ve öner: [arkaplan rengi] ve [metin rengi]. Düşük görme bireyler için yeterli kontrastı sağlayacak alternatifler sun.”
Pratik İpucu: Kontrast oranı en az 4.5:1 (AA) olmalı. Büyük metinler için 3:1 yeterli olabilir.
Prompt 4: Okunabilirlik Skoru
Prompt:
“Bu içeriğin okunabilirlik skorunu hesapla ve bilişsel engelli bireyler için basitleştir. Kısa cümleler, basit kelimeler ve net yapı kullan. Flesch-Kincaid skorunu 60’ın üzerinde tut.”
Hedef: Ortaokul düzeyinde okuma seviyesi, herkes için erişilebilir içeriğin anahtarıdır.
Prompt 5: Link Metinleri
Prompt:
“Şu link metinlerini anlamlı ve bağlam içeren hale getir. ‘Buraya tıklayın’, ‘daha fazla’ gibi belirsiz ifadeler yerine, linkin hedefini açıklayan metinler kullan.”
Örnek Dönüşüm:
- ❌ “Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.”
- ✅ “Erişilebilirlik rehberimizi okuyun.”
Prompt 6: Video Altyazı
Prompt:
“Şu video transkriptini VTT formatında altyazı dosyasına dönüştür. Zaman kodları senkronize olsun ve her altı satırda bir yeni segment başlasın. İşitme engelli bireyler için önemli ses efektlerini [MÜZİK], [KAPILAMA] gibi işaretlerle belirt.”
Ek İpucu: Konuşmacı değişimlerini göstermek için “>>” işareti kullanın.
Prompt 7: Form Etiketleri
Prompt:
“Şu form için WCAG 2.2 uyumlu etiketler yaz. Her form alanının açıklayıcı bir label etiketi olsun, placeholder’lar tek başına yeterli değil. Hata mesajları açık ve çözüm odaklı olsun.”
Kritik Nokta: Ekran okuyucular form alanlarını etiketleriyle tanımlar. Etiketsiz form alanları erişilemezdir.
Prompt 8: Klavye Navigasyonu
Prompt:
“Bu web uygulaması için klavye navigasyonu senaryosu oluştur. Tab sırası mantıklı olsun, odak göstergeleri görünür olsun, ve tüm interaktif öğeler klavye ile erişilebilir olsun. Motor engelli bireyler için fare gerektiren işlemler klavye ile yapılabilsin.”
Prompt 9: ARIA Etiketleri
Prompt:
“Bu dinamik bileşen için gerekli ARIA etiketlerini yaz. aria-label, aria-describedby, aria-expanded, aria-hidden gibi öznitelikleri doğru bağlamda kullan. Ekran okuyucular bileşenin durumunu anlayabilsin.”
Örnek: Açılır menü için aria-expanded=”false” ve aria-haspopup=”true” kullanın.
Prompt 10: Erişilebilir PDF
Prompt:
“Bu PDF içeriğini erişilebilir hale getirme kontrol listesi oluştur. Etiketlenmiş başlıklar, okuma sırası, alternatif metinler, kontrast oranları ve form alanları erişilebilirliği kontrol edilsin.”
Bonus: Hızlı Kontrol Promptu
Prompt:
“Bu içeriği WCAG 2.2 Level AA standartlarına göre denetle ve eksikleri listele. Her eksik için pratik bir çözüm öner.”
Sonuç
ChatGPT, erişilebilir içerik oluşturma sürecimizi hızlandırabilir ve iyileştirebilir. Ancak AI’dan gelen çıktıları her zaman bir erişilebilirlik uzmanıyla veya otomatik test araçlarıyla doğrulamak önemlidir.
Bu prompt’ları günlük iş akışınıza entegre ederek, içeriklerinizin daha geniş bir kitleye ulaşmasını sağlayabilirsiniz. Unutmayın: Erişilebilir içerik, herkes için daha iyi içeriktir.