Yapay zeka ile erişilebilir içerik oluşturmak, hem zaman kazandırır hem de içeriğinizin herkes tarafından ulaşılabilir olmasını sağlar. Bu yazıda, ChatGPT ile erişilebilir içerik üretmenizi sağlayacak 10 güçlü promptu paylaşıyorum.
Neden Erişilebilir İçerik Önemli?
İçeriğinizin erişilebilir olması, sadece bir “iyi uygulama” değil, aynı zamanda bir necessity (gereklilik). Dünya nüfusunun yaklaşık %15’i bir veya daha fazla engellilik durumuna sahip. Bu, her 7 kişiden 1’i demek. İçeriğinizi erişilebilir kılmak, bu kitleye ulaşmanızı sağlar.
Ekran okuyucu kullanan bir birey, alt metni olmayan bir görseli göremez. İşitme engelli bir kişi, altyazısız videoyu anlayamaz. Düşük görme yeteneği olan biri, düşük kontrastlı bir web sitesini kullanamayabilir.
1. Alt Metin (Alt Text) Üretimi
Prompt:
“Görsel: [görseli tanımla]
Görev: Bu görsel için WCAG 2.2 uyumlu alt metin yaz. Alt metin:
1. Görselin amacını tanımlasın
2. Önemli görsel detayları içersin
3. 125 karakteri geçmesin
4. Ekran okuyucu için optimize olsun”
Örnek Kullanım:
Bir e-ticaret sitesinde ürün görseli için:
“alt=’Mavi renkte, %100 pamuklu, slim fit erkek tişört. Yakasında küçük beyaz logo var.'”
2. Ekran Okuyucu Uyumlu Başlık Yapısı
Prompt:
“Konu: [konu]
Görev: Bu konu için ekran okuyucu uyumlu başlık yapısı oluştur:
1. H1 (ana başlık) – tek ve açıklayıcı
2. H2 (alt başlıklar) – mantıksal gruplandırma
3. H3 (detay başlıkları) – gerektiğinde
4. Her başlık kısa ve açıklayıcı olsun
5. Başlık sırası atlama (H1’den H3’e gibi) olmasın”
Neden Önemli: Ekran okuyucular başlık yapısını kullanarak sayfada gezinir. Doğru yapı, kullanıcının istediği bilgiye hızlıca ulaşmasını sağlar.
3. Erişilebilir PDF Dokümanı Oluşturma
Prompt:
“Doküman: [doküman içeriği]
Görev: Bu içeriği erişilebilir PDF için hazırla:
1. Başlık yapısını koru
2. Tablo için erişilebilir yapı kullan
3. Görseller için alt metin yerleştir
4. Link metinleri açıklayıcı olsun (‘buraya tıklayın’ değil, ‘ürün sayfasını görüntüle’)
5. Okuma sırası açık olsun”
4. Renk Kontrastı Kontrolü
Prompt:
“Renk Paleti: [renkleri listele]
Görev: Bu renk paleti için WCAG 2.2 kontrast kontrolü yap:
1. Her renk kombinasyonu için kontrast oranı hesapla
2. AA (4.5:1) ve AAA (7:1) standartlarını kontrol et
3. Başarısız kombinasyonları işaretle
4. Alternatif renk önerileri sun”
5. Video Altyazı ve Transkript
Prompt:
“Video Konusu:
Görev: Bu video için:
1. Zaman kodlu altyazı oluştur
2. Konuşmacıları tanımla (örn: [Konuşmacı 1])
3. Ses efektlerini tanımla (örn: [müzik], [alkış])
4. Tam transkript yaz
5. Altyazı formatında sun”
6. Okunabilirlik Skoru Optimizasyonu
Prompt:
“Metin: [metin]
Görev: Bu metni erişilebilir okunabilirlik için optimize et:
1. Cümle uzunluğu 20 kelimeyi geçmesin
2. Paragraf başına 3-4 cümle
3. Aktif cümle kullan
4. Jargon yerine açıklayıcı dil
5. Flesch-Kincaid skoru 60+ olsun”
7. Klavye Navigasyonu Rehberi
Prompt:
“Web Sayfası: [sayfa yapısı]
Görev: Klavye navigasyonu için rehber oluştur:
1. Tab sırasını tanımla
2. Odaklanılabilir elementleri listele
3. Kısayol tuşları öner
4. Focus trap olup olmadığını kontrol et
5. Skip link önerileri”
8. Bilişsel Erişilebilirlik
Prompt:
“İçerik: [içerik]
Görev: Bu içeriği bilişsel erişilebilirlik için optimize et:
1. Karmaşık kavramları basitleştir
2. Özet bölümü ekle
3. Madde işaretleri kullan
4. Görsel destekler öner
5. Okuma seviyesi belirt”
9. Form Erişilebilirliği
Prompt:
“Form: [form alanları]
Görev: Bu formu erişilebilir hale getir:
1. Her alan için açıklayıcı etiket
2. Hata mesajları açık ve öneri içerirsin
3. Zorunlu alanlar belirgin olsun
4. Alan açıklamaları (aria-describedby)
5. Otomatik odaklanma mantığı”
10. Mobil Erişilebilirlik Kontrolü
Prompt:
“Mobil Tasarım: [tasarım özellikleri]
Görev: Mobil erişilebilirlik için kontrol listesi oluştur:
1. Dokunmatik hedef boyutları (min 44×44 px)
2. Yakınlaştırma desteği
3. Yatay/dikey orientasyon
4. Renk kontrastı (mobil için)
5. Screen reader performansı”
Pratik İpuçları
- Test Edin: Her prompt sonucunu gerçek ekran okuyucu ile test edin (NVDA, VoiceOver, JAWS)
- Kullanıcı Geri Bildirimi: Engelli kullanıcılardan geri bildirim alın
- WCAG Kontrolü: Sonuçları WCAG 2.2 kriterlerine göre değerlendirin
- Araçlar: WAVE, axe DevTools gibi araçlarla otomatik test yapın
Sonuç
ChatGPT ile erişilebilir içerik üretmek, süreci hızlandırır ve tutarlılık sağlar. Bu promptları kullanarak, içeriğinizin daha geniş bir kitleye ulaşmasını ve WCAG standartlarına uygun olmasını sağlayabilirsiniz.
Unutmayın: Erişilebilirlik bir tercih değil, bir gereklilik. Bu promptlar, süreci kolaylaştırır ama insan testi ve geri bildirimi her zaman en değerli kaynaktır.
Bu yazı Erişilebilir AI için AccessMind tarafından hazırlandı. Erişilebilir içerik, herkes için daha iyi bir internet demek.